Nöbetçi Eczaneler
Gebelikte oruç tutulur mu, kimler risk altında, anne ve bebek sağlığı açısından hangi durumlarda dikkatli olunmalı? Uzman Ebe Ayfer Öztireli, gebelikte metabolik değişimleri ve olası riskleri tıbbi açıdan değerlendirdi.
Uzman Ebe Ayfer Öztireli, gebeliğin fizyolojik olarak zaten yoğun bir dönem olduğunu belirtiyor. Bu süreçte kan hacmi artıyor, bazal metabolizma hızı yükseliyor ve glukoz ihtiyacı belirgin şekilde artıyor. Sıvı dengesi ise daha hassas bir hale geliyor.
Uzun süreli açlıkta annenin kan şekeri düşebiliyor. Gebe metabolizması açlığa daha hızlı keton üretimiyle yanıt veriyor. Özellikle ilk trimesterde bulantı ve kusma yaşayan kadınlarda sıvı kaybı da varsa risk daha da artabiliyor. Bu tablo bazen hafife alınıyor ama klinik olarak önem taşıyor.
Oruç anne sağlığını nasıl etkiliyor
Bilimsel çalışmalara bakıldığında, orucun etkisinin annenin genel sağlık durumuna göre değiştiği görülüyor. Yani herkes için aynı sonucu vermiyor.
Olası riskler arasında hipoglisemi, yani kan şekeri düşüklüğü öne çıkıyor. Bunun yanında dehidratasyon, baş dönmesi, bayılma, baş ağrısı ve tansiyon düşüklüğü görülebiliyor. Yetersiz sıvı alımı idrar yolu enfeksiyonu riskini de artırabiliyor. Özellikle yaz aylarında ve uzun süren açlık durumlarında sıvı kaybı ciddi önem taşıyor.
Bebek açısından dikkat edilmesi gerekenler
Araştırmalar, sağlıklı ve komplikasyonsuz gebeliklerde kısa süreli orucun çoğu zaman ciddi bir etki göstermediğini bildiriyor. Ancak bazı durumlar daha dikkatli değerlendirilmek zorunda.
Düşük doğum ağırlığı riski, amniyon sıvısında azalma ve fetal hareketlerde geçici azalma bunlar arasında. Anne kanında keton düzeylerinin artışı da izlenebiliyor. Bu etkiler genellikle uzun süreli susuzlukta, yetersiz beslenmede ya da riskli gebelik varlığında daha belirgin hale geliyor.
Her şey yolunda gibi görünse bile takip önemli. Çünkü gebelik zaten başlı başına hassas bir dönem.
Kimler için oruç önerilmiyor
Tıbbi açıdan bazı gruplarda oruç önerilmiyor. Gebelik diyabeti olanlar, tansiyon hastaları, ileri düzey kansızlığı bulunanlar risk altında kabul ediliyor. Çoğul gebelik yaşayanlar, bebeğinde gelişme geriliği olanlar, düşük tehdidi bulunanlar ve şiddetli bulantı-kusma yaşayanlar için de açlık ve susuzluk hem anne hem bebek için risk oluşturabiliyor.
Daha önce erken doğum öyküsü bulunan gebelerde de dikkatli olunması gerektiği belirtiliyor.
Oruç tutulacaksa nelere dikkat edilmeli
Uzman Ebe Ayfer Öztireli, kararın mutlaka doktor kontrolünde verilmesi gerektiğini söylüyor. Sahurda protein ve kompleks karbonhidrat içeren bir beslenme öneriliyor. İftar ile sahur arasında en az 2–2.5 litre sıvı alınması gerektiği vurgulanıyor.
Şekerli ve çok tuzlu gıdalardan uzak durulması isteniyor. Gün içinde fetal hareketlerin takip edilmesi önemli. Baş dönmesi, çarpıntı ya da kasılma hissedildiğinde ise orucun sonlandırılması gerektiği belirtiliyor.
