Deprem psikolojisi ve yaşanan süreçlerle ilgili konuşan Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Klinik Psikolog Eslem Fulya Ekşi; “Deprem, saniyeler içinde olup biten bir doğa olayı gibi görünse de etkileri yalnızca binalarla sınırlı değildir. Yer sarsıntısı durduğunda, birçok insan için asıl zor süreç başlar: psikolojik toparlanma. Korku, kaygı, çaresizlik ve belirsizlik duyguları depremden sonra son derece yaygındır ve bu tepkiler “zayıflık” değil, insanın hayatta kalma refleksinin doğal bir parçasıdır. Deprem, ani, kontrol edilemeyen ve yaşamı tehdit eden bir olay olması nedeniyle psikolojide ‘travmatik yaşantı’ olarak tanımlanır. Travmatik olaylar yalnızca yaşandıkları anla sınırlı kalmaz; bireyin duygu durumunu, düşünce biçimini ve davranışlarını uzun süre etkileyebilir. Bu nedenle depremin etkilerini yalnızca fiziksel zararlarla değerlendirmek eksik bir bakış açısıdır. Fiziksel zararlar görünürken, psikolojik etkiler çoğu zaman fark edilmeden ilerleyebilir. Bu durumda kişinin deprem sonrasında yaşam ile yeniden sağlıklı bir uyum içerisinde olmasına engel oluşturabilir.” diyor.

“Deprem Sonrası Verilen Tepkiler Normaldir”

Depremin etkilerinden söz eden Klinik Psikolog Eslem Fulya Ekşi; “sürekli tetikte olma hali, en ufak seste irkilme, uyku problemleri, depremle ilgili görüntülerin zihinde tekrar tekrar canlanması ve “Ya tekrar olursa?” düşüncesi, depremi yaşayan kişilerde görülebilen tepkilerdir. Bu tepkiler, beynin tehlikeye karşı geliştirdiği akut stres yanıtının devamı niteliğindedir. Sinir sistemi yaşanan olayı yüksek riskli olarak kaydeder ve bireyi olası bir tehdide karşı korumaya çalışır. Bu nedenle deprem sonrası psikolojik belirtiler çoğu zaman bir hastalık değil, anormal bir duruma verilen normal tepkilerdir.”

“Duyguları Bastırmak İyileşmeyi Geciktirebilir!”

Psikolojik açıdan bakıldığında korku ve kaygının bastırılmasının iyileşme sürecini desteklemediğini dile getiren Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Klinik Psikolog Eslem Fulya Ekşi; “Afet sonrası dönemde “güçlü olma” beklentisi toplumsal olarak sıkça vurgulanır. Fakat ifade edilemeyen duygular zamanla bedensel yakınmalar, yoğun anksiyete, öfke patlamaları ya da depresif belirtiler şeklinde ortaya çıkabilir. Bilimsel çalışmalar, travma sonrası duyguların tanınması ve ifade edilmesine izin verilen ortamlarda iyileşmenin daha sağlıklı ilerlediğini gösteriyor. Korkunun, üzüntünün ve belirsizliğin konuşulabilir olması, zihnin alarm sisteminin yavaşlamasına yardımcı olur.” diyor.

“Ne Zaman Uzman Desteği Gerekir?”

Depremin psikolojik etkilerinde dikkat edilmesi gereken işaretlere de değinen Klinik Psikolog Eslem Fulya Ekşi; “Deprem sonrası yaşanan psikolojik tepkilerin büyük bir kısmı zaman içinde azalma eğilimi gösterir. Ancak bazı durumlarda bu belirtiler kalıcı hale gelebilir. Özellikle birkaç haftayı aşan süreçte kişinin günlük yaşamına dönememesi, yoğun kaygının devam etmesi, uyku ve iştah sorunlarının belirginleşmesi dikkat edilmesi gereken işaretlerdir. Normal tepkiler zamanla hafiflerken, riskli durumlarda belirtiler şiddetlenir ve yaşam alanı giderek daralır. Kaçınma davranışlarının artması, sosyal ilişkilerden geri çekilme ve sürekli tehdit algısı, profesyonel destek gerektiren durumlar arasında yer alır. Psikolojik destek, bireyin yaşadığı travmatik deneyimi bastırmasını değil; onu güvenli bir çerçevede anlamlandırmasını ve yaşamla yeniden bağ kurmasını amaçlar. Erken dönemde alınan destek, uzun vadeli ruhsal sorunların önlenmesinde önemli bir koruyucu faktördür.”

Şile Karamandere Mahallesi Uygulama İmar Planı kapsamında, tarımsal nitelikli alanlar, dere alanları ve yapı yasağı uygulanacak bölgelerde yapılan tespitlerde, birden fazla tamamlanmış ve devam eden yapının bulunduğu belirlendi. İBB tarafından 4 Temmuz 2024 tarihli yazıyla Şile Belediye Başkanlığı’ndan gerekli yasal işlemlerin yapılması talep edildi. Şile Belediye Başkanlığı ise 30 Eylül 2024’te yazılı olarak, yapılarla ilgili çeşitli tarihlerde düzenlenen Yapı Tatil Tutanakları ve mühürleme işlemlerinin ardından yıkım kararlarının alındığını bildirdi.

Yıkım işlemleri için gerekli personel, araç ve malzeme desteği talebi 16 Ekim 2024’te İBB tarafından yapıldı ancak Şile Belediye Başkanlığı, yazısında, yıkım için yeterli ekipman olmadığı ve taşınmazlarda bulunan hayvanların tahliye edilememesi gibi sebeplerle işlemlerin ertelendiğini duyurdu. Ardından Şile Belediye Başkanlığı, İBB Zabıta Dairesi Başkanlığı ve İBB Fen İşleri Dairesi Başkanlığı, yıkım işlemini gerçekleştirdi. Bu sayede Şile’deki kaçak yapılar yıkıldı ve bölgenin doğal yapısının korunması sağlandı.

İBB, 2019 yılından bu yana Üsküdar Meydanı ve çevresindeki kaçak yapılarla mücadelesini sürdürüyor. Şu ana kadar Salacak sahilini işgal eden 11 kaçak kafe restorandan 9’nun yıkımı gerçekleştirildi. Kalan 2 işletme için de İBB hukuki mücadelesine devam ediyor. Üsküdar Salacak sahilindeki kaçak işletmelerin İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından yıkılmasına engel olmak için yetkinin kendisinde olduğunu ilan eden Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na İstanbul 12. İdare Mahkemesi ‘dur’ dedi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin, Üsküdar Salacak Sahilde bulunan kaçak yapılara ilişkin attığı adımlar birçok kez Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından engellendi. Salacak sahilinde Mimar Sinan’ın eseri Kuşkonmaz Camisi’nin yakınındaki kaçak işletmeler hakkında yıkım kararı alan İBB’ye, “Yapı kayıt belgeleri olan bu yerlerde işlem yapma yetkisi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndadır” denerek engel çıkarılmıştı.

BAKANLIK ‘YAPI KAYIT BELGESİ’ İLE KAÇAK YAPIYI SAVUNDU

İBB’nin yıkım kararı aldığı kaçak yapılar için “taşınmazla ilgili olarak yapı kayıt belgesi alınmış olduğu, verilen Yapı Kayıt Belgelerinin Bakanlıkça veya Mahkemece iptal edilmediği sürece yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerli olduğu, 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı bulunduğu, onaylı planlarda söz konusu alanın Günübirlik Tesis Alanı fonksiyonunda bulunduğunun anlaşıldığından İstanbul Büyükşehir Belediyesinin yetkisi dışında kaldığı, davanın ve şartları oluşmayan yürütmenin durdurulması isteminin reddi gerektiği” belirtilerek yıkıma engel olunmuştu.

MAHKEMEDEN TELAFİSİ GÜÇ ZARARLAR VURGUSU

Bakanlığın bu yazısına yönelik İBB yetki gaspına karşı mahkemeye itirazda bulundu. İtirazın ardından 12. İdare Mahkemesi, bakanlığın bu kararını “hukuka aykırılığı açık olan dava konusu işlemin; uygulanması halinde telafisi güç zararlar doğabileceğinden 2577 sayılı Kanunun 27.maddesi uyarınca teminat alınmaksızın yürütülmesinin durdurulmasına” karar vererek İBB’yi haklı buldu. İstanbul 12. İdare Mahkemesi, “hukuka aykırılığı açık olan dava konusu işlemin; uygulanması halinde telafisi güç zararlar doğabileceği” vurgusu ile kesin olarak yürütmeyi durdurma kararı alarak kaçak yapıların koruma kalkanını ortadan kaldırdı. Bakanlığın, 12. İdare Mahkemesi’nin verdiği ‘yürütmeyi durdurma’ kararına karşı yaptığı itiraz da Bölge İdare Mahkemesi’nce reddedildi.

ÜSKÜDAR’DA NELER YAŞANDI? 

16 milyon İstanbullunun ortak kullanım alanı İstanbul Boğazı ve eşsiz manzarasıyla tüm sahil hattını kaçak yapılardan kurtarmak için kararlı olan İBB, Üsküdar’da sürecin başından beri engellemelerle karşılaştı. Mahkemece yıkım kararı verilen yapıların yıkımı için giden İBB ekipleri çeşitli engellemelere, bunun yanında saldırılara maruz kaldı. İBB tarafından yıkım kararları alındıktan sonra, kaçak kafe ve restoranları korumak amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 16 Mart 2023 tarihinde imar plan değişikliği yapıldı. Üsküdar Meydanının bütünlüğünü bozan Kuşkonmaz Camii bitişiğindeki kaçak işletme, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ve Üsküdar Kaymakamlığı tarafından korundu.

Mahkemenin 6 Nisan 2023 tarihli kararı, İBB’yi haklı bulduğu, imar kanununa aykırılığını tespit ettiği kaçak kafenin yıkımına engel olundu. Devletin zabıtasının karşısına devletin polisi çıkarıldı. İBB ekipleri yasal işlem gerçekleştirmek için 10 Nisan 2023’te İki Yaka kafeye gitti. Yıkım işlemine gerçekleştirmek isteyen İBB personeli, Üsküdar Kaymakamlığı tarafından görevlendirilen emniyet ekipleri tarafından engellendi. 19 Nisan 2023 tarihinde Üsküdar Belediyesi yetkisinde alanda bulunan kafenin çatısına söküm işlemi için çıkan zabıta ekiplerine bir şahıs silah çekti. İşletme sahibinin yakını olduğu öğrenilen şahıs daha sonra gözaltına alındı. İşletmenin tahliyesinin ardından yıkım işlemi gerçekleştirildi.

Üsküdar Salacak sahilini kaçak yapılardan temizlemek için aylardır mücadele eden İBB, Üsküdar meydan düzenlemesi içinde kalan 431 ada 40 parseldeki kaçak kafeyi yıkmak için harekete geçti. Mahkemeye başvuran işletme sahibinin yürütmeyi durdurma talebi, İstanbul 5. İdare Mahkemesi tarafından reddedildi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Encümeninin yıkım kararı ve mahkemenin İBB’yi haklı bulması üzerine yasal görevlerini yapmak için 30 Mayıs 2023 tarihinde harekete geçen İBB ekipleri saldırıya uğradı.

İBB Zabıta ve İBB İmar Müdürlüğü’ne bağlı ekipler görevlerini yerine getirirken mekân sahiplerinin önce sözlü, sonra da fiziki saldırısına uğradı. 3 İBB personelinin darp edildiği saldırıda, İBB İmar Şube Müdürü Ramazan Gülten yaralandı. İBB, saldırıyla ilgili hukuki girişim başlattı.

Çekmeköy Belediyesi, Nişantepe Mahallesinde bulunan kaçak yapıların yıkılması sonrasında ortaya çıkan iddialara yönelik basın açıklaması yaptı. Açıklamada, yaşlı insanların sokağa atıldığı, evler boşaltılırken vatandaşlara şiddet uygulandığı iddialarının gerçek olmadığı belirtildi. Yapıların kaçak olduğu belgelerle anlatıldı. Açıklamada; “İlçemizde bulunan Nişantepe Mahallesi’nde; 3194 sayılı imar kanununa uygun olmayan kaçak olarak inşa edilen yapıların yıkılması sonrası bir takım çevrelerce kasıtlı ve iyi niyetli olmayan, gerçeklerle alakası bulunmayan, toplumu yanlış bilgilendiren ya da kasıtlı olarak yanlış bilgilendirmeyi amaçlayan yayınları yakından takip ediyoruz” dendi.

Açıklamada şunlar kaydedildi: “30.05.2023 Salı günü Nişantepe Mahallemizde bulunan 571/2-548/4-565/7 hisseli parsellerde yapılan kaçak yapıların yıkımı kanunlara uygun şekilde yapılmıştır. Söz konusu yapılar; daha önce birden fazla şekilde olmak kaydıyla durdurulmuş ve gerekli yasal uyarılar yapılmış olmasına rağmen seçim bir fırsat bilinerek tamamlanmak istenmiş, ekiplerimizde bu duruma müsaade etmemiştir. Ayrıca söz konusu parsellerin tamamının hisseli olması, hisseler için malikler bazında herhangi bir uygulama yapılmamış olması da bu parsellerde yapı inşa edilemeyeceğinin açık bir kanıtıdır.

Bazı basın organlarında yaşlı kadınların sokağa atıldığı, evler boşaltılırken vatandaşlara şiddet uygulandığı, seçimden önce izin verip seçimden sonra yapıların yıkıldığı iddiası da tamamen asılsızdır. Söz konusu yapıların bir kısmı henüz tamamlanmış, 1 yapı ise yıkılmasının önüne geçilebilmesi için içerisinde sadece iki adet koltuğu bulunan tek odalı bir yapıdır. Bu yapılar boşaltılırken içerisindeki hiçbir eşyaya zarar verilmemiş, hiçbir vatandaşa zor kullanılmamıştır. Ayrıca bu yapılar için izin verilmemiş, aksine kaçak yapı oldukları fotoğraflarla belgelenmiştir.

Kasıtlı haberlerle maksadını aşan, toplumu kine ve nefrete sürükleyen bazı basın yayın organları şunu bilmelidirler ki; Çekmeköy’de yaşayan  Roman vatandaşlarımızla belediyemiz etle tırnak gibidirler. Sadece bu yıl içinde;  İlçemizde çiçekçilik yapan Roman kardeşlerimiz için 15 adet çiçek evini tamamlayıp kendilerine teslim ettik. Birçok basın kuruluşunu da misafir ettiğimiz programlarda çeşitli eğlenceler düzenleyip toplu nikah törenlerini kıydık. Roman vatandaşlarımızın çocukları için Gençlik Spor İlçe Müdürlüğümüzle “ Spor Her Yerde, Spor Mahallende” etkinliği düzenledik. Yine Roman vatandaşlarımızın yoğun olarak yaşadığı Nişantepe Mahallemizde; okul, aile sağlığı merkezi ve kütüphane çalışmalarımızda devam ediyor. Maksatlı ve yalan hiçbir haber amacına ulaşmayacak,  doğrular karşısında yenik düşecektir. Bu tür yaklaşımlar kurumumuzu kanunların uygulayıcısı olmaktan da alı koyamayacaktır.”

BARAKALARI YIKILAN ROMANLAR, OTELE YERLEŞTİRİLDİ..

Öte yandan İstanbul Valiliği tarafından yapılan açıklamada ise barakaları yıkılan Roman vatandaşların kiralık evlere yerleştirilecekleri kaydedildi. Bu evlerin daha önce mühürlendiğini, savcılığın yıkım kararının burada yaşayanlara tebliğ edildiğini kaydeden İstanbul Valiliği Roman Danışmanı Hacı Arif Davulcu, Nişantepe’deki yıkım olaylarının takipçisi olduklarını, ailelerle görüştüklerini, yıkımın olduğu gece aileleri otele yerleştirdiklerini, sonrasında kiralık evlere yerleştireceklerini belirtti.

20 Mayıs 2021 tarihinde Yavuztürk Mahallesi’nde mahkemenin tahliye ve yıkım kararını Ramazanı Şerif olması sebebiyle uygulamayıp 1 ay süre uzatımı veren Üsküdar Belediyesi tarafından, önceki gün Bahçelievler Mahallesi’ndeki 2 ev yine Ramazan ayı olmasına rağmen içerisinde çoluk çocuk olmasına bakılmaksızın ve yer gösterilmeksizin yerle bir edildi. Şiddetli yağmur altında evlerde oturan vatandaşların tepkileri arasında yapılan yıkıma tepki gösteren Avukat Onur Cingil, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımlarda; “İnsanlar bu havada, Ramazan’da yapmayın demiş, yer gösterilmesini kendilerine sahip çıkılmasını istemiş ama işte sonuç ortada!” dedi.

Yaşanan tüm mağduriyetleri yakından takip ettiğini belirten Onur Cingil, “Üsküdar Bahçelievler Mahallesi’nde yoğun yağmurun altında Ramazan gününde 2 ev çoluk çocuk yer göstermeden kapı dışarı edilerek yıkıldı. Zaten tüm mağduriyetleri yakından takip ediyoruz. Bugün de sosyal medyada yağmur altında gördüğüm bir evladımız beni buraya gelmeye sevk etti. Buradaki insanların barınacağı başka bir yerleri yok! Bu işlemi yapan Üsküdar Belediyesi yönetimini soruyoruz ne için? Burada bir inşaat şirketi faaliyet göstersin diye. Öyle ki polisin, belediye görevlilerinin bile pes dediği bir olay. Bu insanlar nereye gidecek? Belediye sorun çözmez mi, yer göstermez mi, insanların barınmasını sağlamaz mı? Zamanı bugün müydü, çözüm bu muydu? Belediyenin görevi herkesin barınmasını sağlamaktır” şeklinde paylaşımlarda bulundu.

2 yıl önce yine Ramazan ayında bir sitedeki yıkım kararının Ramazan ayı denilerek ertelendiğini hatırlatan Cingil: “Tam 2 yıl önce bugünlerde, yine “Ramazanı Şerif”te, yine Üsküdar’da, yine aynı bölgede (Yavuztürk) tahliye ve yıkım kararı var ama Üsküdar Kaymakamlığı  “Ramazanı Şerif” olduğu için erteliyor. Ramazan değil konu, çünkü burası bir site, gariban muhiti değil! Garibana Ramazan-ı Şerif yok mu?” diye sordu. Evleri yıkılan vatandaşları dinleyen Cingil, “Şu havada bu yapılır mı? Kalacağınız yeriniz yoksa buyurun gelin ben sizi evimde misafir edeyim. Bu durum hukukun da ötesinde bir insanlık meselesi” dedi.

İBB İmar, İSKİ, İGDAŞ ve zabıta ekipleri Hiranur Vakfı’nda incelemelerde bulundu. Doğalgaz kesildi ve yapının imara aykırı bölümlerinin yıkımı için tahliyesi istendi. Tahliye işleminin ardından yıkım yapıldı.

KAÇAK BÖLÜMLER YIKILDI

İmar planında yer almayan önden tek katlı gibi görünen, ancak arka taraftan 3 katlı olduğu anlaşılan kaçak yapı tamamen yıkıldı. Kot farkı ortadan kaldırıldı. Vakfa ait 5 bloğun ortasında bulunun çelik konstrüksiyon malzeme ile imal edilen kaçak alanın yıkımına da başlandı.

AKGÜN: YASAL SORUMLULUKLARIMIZ GEREĞİ YIKIMA BAŞLADIK

Yıkıma çalışmalarına eşlik eden İBB İmar ve Şehircilik Daire Başkanı Gürkan Akgün, gazetecilere yaşanan süreci anlattı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin encümeninden oy birliğiyle bir yıkım kararı alındığını hatırlatan Akgün, “Bu da tebliğ edildi. Tebliğden sonra taraflar bunu mahkemeye taşıdı. Mahkeme, konunun hukuki usullere uygun olduğuna karar verdi. Yani konu hukuki denetimden de geçti. Hukuki denetim doğrultusunda biz yapmamız gereken yasal görev ve sorumluluklarımız gereği burada yapının kaçak bölümlerinin yıkımına başladık” dedi. Görevini yapmayan ilçe belediyesi hakkında suç duyurusunda bulunduklarını söyleyen Akgün, “Burada 5 blok var. Ruhsata uygun olmayan, kapatılmış alanlar var. Bu konut alanı olarak, 5 blok ruhsat almış. Ama o onun haricinde yapılmış, ruhsat almadan yapılan alanlar var. Bu alanların yıkımına ilişkin bir süreci başlatmış durumdayız” açıklamasını yaptı.

NELER YAŞANDI ?

Hiranur Vakfı’nın kaçak binası, imara aykırı olduğu gerekçesiyle İBB tarafından 12 Aralık 2022’de mühürlenmişti. İstanbul Büyükşehir Belediyesi İmar Müdürlüğü, Sancaktepe Belediyesi’nden kaçak yapının denetiminin yapılmasını istedi. 3 ay süreyle yanıt alınamayınca da İBB İmar Müdürlüğü ekipleri mülkiyeti Hiranur Vakfı’na ait Sancaktepe Mahallesi, Abdurrahmangazi Mahallesi, 8905 ada, 3 parselde bulunan kaçak yapıya gidip, henüz iskanı alınmadığı halde kullanılmayan başlanan “ruhsatsız kaçak yapıyı”, “Yapı Tatil Tutanağı” ile mühürledi. Sorumluların verilen sürede kaçak bölümleri yıkması istendi. Süre doldu ancak Hiranur Vakfı mahkemeye başvurdu. Mahkeme sürecinin İBB lehine tamamlanmasının ardından da bugün yıkım gerçekleştirildi.